sauna

Mały drewniany budynek, w którym rozstawione są drewniane ławki wokół

 nagrzanych kamieni polewanych wodą tak, żeby powstawała para. Korzystający z sauny dodatkowo chłostają swoje ciało brzozowymi witkami z liśćmi.

Ludy skandynawskie korzystają z niej już od 2000 lat, z tym że miała wtedy nieco inną funkcję - była schronieniem przed mroźną, północną zimą.

Z czasem odkryto, że polewanie kamieni wodą (co powodowało wytwarzanie pary, a co za tym idzie potęgowanie uczucia ciepła), ma również oddziaływanie prozdrowotne. Regularne wizyty w saunie leczyły niektóre choroby (astmę i artretyzm), oraz poprawiały kondycję. Odtąd zaczęto saunę odwiedzać w celach poprawy samopoczucia i w celach higienicznych. Dodatkowo przepoconą skórę oczyszczano przy użyciu gałązek brzozowych. W późniejszym czasie dołożono do rytuału schładzanie ciała śniegiem.

Z półwyspu Skandynawskiego sauna rozpowszechniła się na region nadbałtycki oraz Rosję oraz Europę.
Podobnie jak w przypadku wielu innych wynalazków, sauna (albo jej podobne) istniała również w innych regionach świata.
Znano ją już około 900 roku p.n.e. w Ameryce Środkowej, czyli kilkaset lat wcześniej niż łaźnie w starożytnej Grecji i Rzymie. Pozostałości prekolumbijskiej sauny odkryte zostały w Belize - okazuje się, że Indianie żyjący w Ameryce przed jej odkryciem przez Kolumba, bardziej dbali o higienę i ciało niż "odkrywcy". Była również znana przez rdzennych mieszkańców Ameryki Północnej - jej rolę jeszcze dziś wśród Indian żyjących w rezerwatach pełni specjalnie uszczelniony kopulasty szałas zwany "szałasem pary".


przenośna sauna fińska z 1962 rokuObecnie możemy spotkać się z tradycyjną sauną fińską - zwaną też sauną suchą, w całości wyłożoną drewnianą boazerią - w której wnętrzu panuje temperatura około 100oC, a wilgotność waha się od 5 do 20 procent. Temperaturę uzyskuje się dzięki rozgrzanym kamieniom (kominek) polewanym wodą, w celu wytworzenia pary potęgującej odczuwanie ciepła. Używanie sauny można rozpocząć już w temperaturze 50oC i stopniowo podwyższać temperaturę pomieszczenia. Na ogół ma 2-3 "kondygnacje” (półki) na których im wyżej, tym wyższa temperatura.
Z kolei sauna szwedzka, to pomieszczenie w którym temperatura ma od razu 100oC, a wilgotność 15%. Słabszym organizmom grozi szok termiczny. Palenisko na ogół jest w pomieszczeniu sąsiadującym, a sama sauna ogrzewana jest raczej podgrzanym powietrzem.
W tradycyjnej saunie fińskiej osoby, które z niej korzystają są nagie, poza Finlandią zazwyczaj osłaniają wstydliwe części ciała ręcznikiem.
W Japonii korzystanie z sauny jest obwarowane najbardziej chyba na świecie skomplikowanymi zasadami zachowania. W Stanach Zjednoczonych sauna nie zdobyła popularności.

Jeśli sauna nie jest wykonana z drewna, lub nie została wyłożona w całości drewnem, to nie jest już sauną, tylko łaźnią parową (rzymską) 


Testy z BRD | Znaki drogowe | BRD 24 | Karta rowerowa | Karta rowerowa - to proste | Wiersze miłosne | 1000 pytań