b_150_100_16777215_00_images_male3_wielokrazek1.jpg

Zespół krążków linowych (stałych i ruchomych), opasanych najczęściej liną, pozwalający na zwielokrotnienie siły.

Podstawowym elementem konstrukcyjnym wielokrążka jest krążek linowy, który zaliczamy do maszyn prostych. Krążek linowy służy do zmiany kierunku działania siły lub do zmniejszenia siły niezbędnej do poruszenia określonego ciężaru.

W przypadku użycia krążka stałego, siła niezbędna do poruszenia przedmiotu jest równa jego ciężarowi, a w przypadku krążka luźnego dwukrotnie mniejsza.

Przy zastosowaniu wielokrążka siła potrzebna do podniesienia ciężaru może być dowolnie zmniejszona w zależności od liczby krążków i od konstrukcji wielokrążka. Podstawą do zbudowania wielokrążka było wynalezienie koła w okresie neolitu. Krążek linowy do podnoszenia ciężarów pojawił się około 800 lat p.n.e. w Asyrii.
Zbudowanie pierwszego wielokrążka przypisuje się słynnemu greckiemu matematykowi i twórcy różnych mechanizmów - Archimedesowi. Zgodnie z licznymi opisami, stosując skomplikowane urządzenie składające się z układu dźwigni i wielokrążków, Archimedes przeprowadził samodzielne wodowanie największego zbudowanego wówczas statku - Syrakuzji.

Jeszcze większy ciężar podniesiono przy użyciu wielokrążka w roku 1586 w Rzymie. Na zlecenie papieża Sykstusa V, naczelny architekt i inżynier papieża Domenico Fontana dokonał przeniesienia obelisku o masie 487 ton.

Opracowanie wielokrążka stało się podstawą konstrukcji nowoczesnych dźwigów stałych, przenośnych i okrętowych. Bez wielokrążków nie do pomyślenia byłaby budowa dużych żaglowców z wieloma ciężkimi żaglami - przeciętny okręt wojenny potrzebował około 1400 krążków linowych i wielokrążków.

Wielokrążek stał się przyczyną przewrotu w metodach produkcyjnych na początku XIX wieku w Anglii.
W roku 1805 inżynier francuskiego pochodzenia Marc I. Brunel uruchomił fabrykę wyposażoną w 44 maszyny, z których każda wykonywała tylko jedną czynność: piłowanie, dłutowanie otworów, struganie, nacinanie, nitowanie itp. aż do uzyskania gotowego wyrobu - drewnianego krążka okutego metalem. Była to pierwsza w Anglii fabryka o nowoczesnej organizacji pracy, produkująca seryjnie, o ponad dziesięciokrotnie większej wydajności niż dawne warsztaty 

Testy z BRD | Znaki drogowe | BRD 24 | Karta rowerowa | Karta rowerowa - to proste | Wiersze miłosne | 1000 pytań